أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

24

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

كه اگر گواهى پنهان كنيم ما از جملهء بزه‌مندان و گناه كاران باشيم ، چون اين آيت آمد رسول صلّى اللّه عليه و آله ايشان را حاضر گردانيد و چون نماز ديگر گزارده بود ايشان را نزديك منبر بداشت و سوگند داد ايشان را كه ازين إناى سيمين كه بر ايشان دعوى ميكنند بيخبراند و خيانتى نكرده‌اند سوگند بخوردند رسول صلّى اللّه عليه و آله ايشان را رها كرد چون سوگند خورده بودند عبد اللّه عباس گفت : اناء بر دست كسى پديد آمد از اهل مكّه ، وارثان درو آويختند او گفت : من اين را از عدى و تميم خريدم ايشان را گفتند ايشان گفتند : ما از وى خريده بوديم ، گفتند : چرا اوّل نگفتيد ؟ - گفتند : براى آنكه گواه نداشتيم اين دعوى نكرديم . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 107 ] فَإِنْ عُثِرَ عَلى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً فَآخَرانِ يَقُومانِ مَقامَهُما مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيانِ فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ لَشَهادَتُنا أَحَقُّ مِنْ شَهادَتِهِما وَ مَا اعْتَدَيْنا إِنَّا إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ ( 107 ) و اگر اطّلاع افتد و واقف شوند بر آنكه اين دو گواه يا اين دو وصى مستحقّ بزه و عقوبتى شدند بسوگند دروغ كه خوردند دو مرد ديگر بجاى ايشان بايستند از جملهء آنان كه ايشان مستحقّ شده‌اند بزه و اثمى را بسبب سوگند خوردن بدروغ از وارثانيكه ايشان هر دو اوليتر باشند بميّت از غير ايشان و بميراث او ؛ ايشان هر دو سوگند خورند بخداى كه سوگند ما حقّ تراست و درست‌تر از سوگند دوگانه كه پيش ازين سوگند خوردند و ما درين سوگند تعدّى و ظلم نميكنيم چه اگر چنين كنيم از جملهء ظالمان باشيم و شهادت بمعنى گواهى و بمعنى سوگند آمده است و در اوّل آيت فى قوله « شَهادَةُ بَيْنِكُمْ » بمعنى سوگند تفسير كرده‌اند و بمعنى حضور ، و اولياء ميّت را روا بود كه سوگند خورند چون آنچه بر خيانت سوگند خورده باشند در دست ايشان بينند چنان كه آن انا را در دست آن دو ترسا ديدند . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 108 ] ذلِكَ أَدْنى أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهادَةِ عَلى وَجْهِها أَوْ يَخافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمانٌ بَعْدَ أَيْمانِهِمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْمَعُوا وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ ( 108 ) اين حكم و اين سوگند نزديك گرداند و داعى باشد خداوند گواهى را كه بر وجه خود گواهى دهد براست ، يا سوگند براست خورد ؛ براى آنكه چون داند كه در شرع